Pierwsze dni w przedszkolu – jak pomóc dziecku spokojnie wejść w nową rzeczywistość?

Rozpoczęcie przedszkola to ważny moment w życiu całej rodziny. Dla dziecka jest to spotkanie z nowym miejscem, nowymi osobami, innym rytmem dnia i przede wszystkim – pierwszymi dłuższymi rozstaniami z rodzicami.

Dla rodziców również może być to trudny czas. Pojawiają się pytania: Czy moje dziecko sobie poradzi? Czy będzie płakało? Czy zje obiad? Czy ktoś je pocieszy? Czy nie będzie się bało?

Warto pamiętać, że nie ma jednego właściwego sposobu przeżywania początku przedszkola. Jedne dzieci szybko odnajdują się w nowej sytuacji, inne potrzebują kilku tygodni, aby poczuć się pewnie. Płacz przy rozstaniu nie oznacza, że dzieje się coś złego. Najczęściej jest sposobem dziecka na wyrażenie tęsknoty, niepewności i trudnych emocji.

Możemy jednak zrobić wiele, aby ten proces był dla dziecka łatwiejszy.

1. Przygotuj dziecko, ale nie buduj napięcia
Rozmawiajmy z dzieckiem o przedszkolu, ale spokojnie i naturalnie. Opowiadajmy, jak może wyglądać dzień, co będzie robiło, gdzie będzie jadło i kto będzie się nim opiekował.

Możemy powiedzieć:

„Rano pójdziemy razem do przedszkola. Pani przywita cię w sali. Pobawisz się z dziećmi, zjesz śniadanie, a potem po ciebie przyjdę”.

Dla małego dziecka określenie „po obiedzie” czy „o godzinie 15.00” może być abstrakcyjne. Lepiej odwoływać się do wydarzeń, które zna.

Unikajmy natomiast wielokrotnego pytania:

„Będziesz tęsknić za mamą?”

„Nie będziesz płakać?”

„Na pewno sobie poradzisz?”

Takie pytania, choć wynikają z troski, mogą nieświadomie podpowiadać dziecku, że przedszkole jest czymś, czego należy się obawiać.

2. Oswajajcie przedszkole jeszcze przed pierwszym dniem
Jeśli jest taka możliwość, warto wcześniej przejść się z dzieckiem w okolice przedszkola, zobaczyć budynek, plac zabaw czy wejście.

Można również wspólnie przygotować rzeczy potrzebne do przedszkola. Pozwólmy dziecku wybrać np. worek, kapcie czy piżamę.

Dzięki temu nowe miejsce zaczyna być mniej „nieznane”.

3. Stwórzcie własny rytuał pożegnania
Dziecko potrzebuje przewidywalności. Dlatego bardzo pomaga krótkie, zawsze podobne pożegnanie.

Może to być:

przytulenie → buziak → jedno zdanie → przekazanie dziecka nauczycielowi → wyjście.

Na przykład:

„Kocham cię. Jesteś bezpieczny. Teraz idziesz do swojej pani, a ja przyjdę po ciebie po obiedzie. Do zobaczenia!”

Rytuał może trwać kilkanaście sekund. Jego powtarzalność daje dziecku poczucie, że wie, co się wydarzy.

4. Nie przedłużaj pożegnania
To jedna z najtrudniejszych rad dla rodzica – i jedna z najważniejszych.

Kiedy dziecko płacze, naturalnym odruchem jest przytulenie go jeszcze raz, pocałowanie, tłumaczenie, przekonywanie…

„Mamusia zaraz wróci”.

„Nie płacz”.

„Już dobrze”.

„Może jednak zostanę jeszcze chwilę?”

Im dłużej trwa rozstanie, tym trudniej może być dziecku zaakceptować moment odejścia rodzica.

Krótka, spokojna i pewna siebie reakcja dorosłego często daje dziecku więcej poczucia bezpieczeństwa niż wielominutowe pożegnanie.

5. Nie wychodź „po kryjomu”
Kiedy dziecko zajmie się zabawą, rodzic może pomyśleć: „Teraz wyjdę, może nawet nie zauważy”.

To rozwiązanie może wydawać się łatwiejsze, ale dla dziecka może oznaczać utratę poczucia bezpieczeństwa.

Dziecko powinno wiedzieć, że rodzic wychodzi i że zawsze wraca.

Nawet jeśli przy pożegnaniu pojawią się łzy.

6. Nie wracaj po usłyszeniu płaczu
To szczególnie trudne.

Rodzic wychodzi, słyszy płacz dziecka i chce natychmiast wrócić.

Warto jednak zaufać nauczycielowi. Dziecko może płakać w momencie rozstania, a kilka minut później zainteresować się zabawą, rozmową lub innym dzieckiem.

Płacz nie zawsze oznacza, że dziecko cierpi przez cały czas.

Dla wielu dzieci jest on krótkim sposobem na rozładowanie emocji związanych z rozstaniem.

7. Rodzic powinien być spokojny – nawet jeśli sam się martwi
Dzieci bardzo dobrze odczytują emocje dorosłych.

Jeżeli rodzic mówi:

„Na pewno będzie dobrze… chyba…”

„Boję się, jak sobie poradzisz”.

„Nie wiem, czy to dobry pomysł”.

dziecko może odebrać taki komunikat jako sygnał: „Skoro mama się boi, to może rzeczywiście jest się czego bać”.

Dlatego warto rozmawiać o przedszkolu spokojnie i z przekonaniem.

Możemy powiedzieć:

„Wiem, że to dla ciebie nowa sytuacja. Możesz być smutny. Pani będzie z tobą, a ja po ciebie wrócę”.

Nie musimy udawać, że rozstanie jest łatwe. Pokazujmy jednak dziecku, że trudna sytuacja jest możliwa do przejścia.

8. Pozwól dziecku tęsknić
Tęsknota jest naturalna.

Nie trzeba jej natychmiast uciszać słowami:

„Nie płacz”.

„Nie ma powodu do smutku”.

„Przecież niedługo wrócę”.

Możemy zamiast tego powiedzieć:

„Widzę, że za mną tęsknisz. To normalne. Ja też będę o tobie myśleć. I wiem, że po ciebie wrócę”.

Dziecko nie musi przestać tęsknić, aby dobrze funkcjonować w przedszkolu. Z czasem nauczy się, że można jednocześnie tęsknić za rodzicem i dobrze bawić się w przedszkolu.

9. Nie obiecuj nagrody za niepłakanie
„Jak nie będziesz płakać, dostaniesz coś fajnego”.

„Jak będziesz grzeczny, kupimy zabawkę”.

Takie rozwiązania mogą chwilowo pomóc, ale uczą dziecko, że płacz i trudne emocje są czymś, co należy „pokonać”, aby zasłużyć na nagrodę.

Lepiej wzmacniać poczucie sprawczości:

„Wiem, że było ci trudno, a jednak wszedłeś do sali. To było odważne”.

10. Po powrocie nie rób „przesłuchania”
Po całym dniu dziecko może nie mieć ochoty opowiadać o wszystkim.

Zamiast:

„Płakałeś?”

„Co robiłeś?”

„Czy pani była miła?”

„Czy ktoś ci dokuczał?”

„Co jadłeś?”

możemy powiedzieć:

„Cieszę się, że już jesteśmy razem. Jeśli będziesz chciał, opowiesz mi o swoim dniu”.

Czasem dziecko zacznie opowiadać dopiero podczas zabawy, kąpieli albo przed snem.

11. Zadbajcie o spokojny rytm dnia
Pierwsze tygodnie mogą być dla dziecka bardzo intensywne. Warto więc ograniczyć dodatkowe obciążenia.

Pomaga:

·         odpowiednia ilość snu,

·         spokojny poranek,

·         przygotowanie rzeczy wieczorem,

·         regularne posiłki,

·         przewidywalny rytm dnia,

·         czas na odpoczynek i swobodną zabawę.

Małe dziecko potrzebuje czasu, aby przyzwyczaić się do nowego rytmu.

12. Daj dziecku czas
Jedno dziecko po kilku dniach wchodzi do sali z uśmiechem. Inne jeszcze po kilku tygodniach potrzebuje przytulenia i wsparcia.

Nie porównujmy dzieci.

„Zobacz, Zosia już nie płacze”.

„Kuba chodzi do przedszkola i się nie boi”.

Takie porównania nie pomagają. Każde dziecko ma własne tempo adaptacji.

Najważniejsze jest to, aby z każdym kolejnym dniem pojawiało się choć odrobinę więcej poczucia bezpieczeństwa.

A co, jeśli dziecko bardzo płacze?
Przede wszystkim – nie panikujmy.

Płacz przy rozstaniu jest częstą reakcją adaptacyjną. Warto jednak obserwować dziecko i pozostawać w kontakcie z nauczycielem.

Nauczyciel może powiedzieć rodzicowi, jak dziecko funkcjonowało po jego wyjściu. To bardzo cenna informacja, ponieważ obraz dziecka po rozstaniu może być zupełnie inny niż ten, który rodzic widzi w szatni.

Jeżeli trudności utrzymują się długo, nasilają się lub pojawiają się inne niepokojące zachowania, warto porozmawiać z nauczycielem i wspólnie zastanowić się, jak można wesprzeć dziecko.

I jeszcze jedna ważna rzecz…
Rodzic również potrzebuje czasu na adaptację.

Pierwsze rozstanie z dzieckiem może być dla mamy i taty bardzo emocjonujące. Możemy mieć łzy w oczach, możemy się martwić i zastanawiać, czy wszystko jest w porządku.

To zupełnie naturalne.

Warto jednak pamiętać, że naszym zadaniem nie jest sprawić, aby dziecko nigdy nie poczuło smutku.

Naszym zadaniem jest pomóc mu odkryć, że:

„Mogę być smutny.
Mogę tęsknić.
Mogę potrzebować pomocy.
A mimo to mogę zrobić kolejny krok.
Mama i tata wrócą.
Jestem bezpieczny”.

Pierwsze dni w przedszkolu nie muszą być idealne. Mogą być trudne, pełne emocji, czasem łez i niepewności.

I to jest w porządku.

Bo adaptacja to nie jeden dzień. To proces budowania zaufania – do nowego miejsca, nowych osób, ale przede wszystkim do własnych możliwości.

A my, dorośli, możemy dziecku w tym procesie spokojnie towarzyszyć.